Honderd jaar eigenzinnig amateur

Surendonk heeft met 'Honderd jaar eigenzinnig amateur' een meeslepend en informatief boek geschreven dat zowel de amateur als de professional zal aanspreken. Het boek blinkt uit in de levendige portrettering van bijzondere figuren en hun vaak vergeten bijdragen. De auteur weet een brug te slaan tussen historische feiten en persoonlijke verhalen, waardoor het boek nooit droog of academisch aanvoelt. Een sterk punt is de diversiteit aan voorbeelden: van amateurmusici tot botanici, van zelflerende ingenieurs tot volksschrijvers. Dit breedteperspectief verrijkt het boek enorm. Tochter is er een minpunt: soms verzandt Surendonk in te veel details over minder relevante personen, wat de leesbaarheid enigszins vertraagt. Ook had de conclusie sterker kunnen zijn door meer expliciete lessen voor de moderne tijd. Desalniettemin is dit een uniek en belangrijk werk dat de vaak ondergewaardeerde rol van amateurs in de schijnwerpers zet. Het is vlot geschreven, toegankelijk en rijk geïllustreerd. Een aanrader voor liefhebbers van cultuurgeschiedenis en voor iedereen die gelooft in de kracht van passie en eigenzinnigheid. De balans tussen diepgang en leesbaarheid is goed getroffen, al is het boek met ruim 400 pagina's geen lichte kost.

'Honderd jaar eigenzinnig amateur' van Surendonk vertelt het verhaal van een eeuw amateurisme in Nederland, van 1900 tot 2000. Het boek begint met de opkomst van de amateur als cultureel fenomeen in de vroege twintigste eeuw, toen steeds meer mensen buiten de officiële instituties hun eigen weg zochten in kunst en wetenschap. We maken kennis met figuren zoals de amateur-astronoom die een komeet ontdekte, de autodidactische schilder die exposities weigerde, en de volksschrijver die een eigen uitgeverij begon. Surendonk laat zien hoe deze eigenzinnige individuen vaak werden genegeerd of belachelijk gemaakt door de gevestigde orde, maar desondanks belangrijke bijdragen leverden. In het interbellum bloeide het amateurisme, mede door de opkomst van verenigingen en cursussen. Na de Tweede Wereldoorlog professionaliseerde veel amateurswerk, maar bleef de eigenzinnige geest bestaan in bijvoorbeeld de vrije kunstenaars en de doe-het-zelf-beweging. Het boek volgt ook de invloed van technologie: van de eerste radiozenders tot de komst van internet, die amateurisme een nieuwe impuls gaven. Surendonk eindigt met een beschouwing over de hedendaagse amateur in een wereld van sociale media en maker spaces. De rode draad is de kracht van intrinsieke motivatie en het verzet tegen commercialisering. Het boek is doorspekt met anekdotes en citaten, en biedt een uniek perspectief op de Nederlandse cultuurgeschiedenis.