9789089534903 - Dossier Willem Mengelberg

Dossier Willem Mengelberg

In 'Dossier Willem Mengelberg' neemt auteur Frederik Heemskerk de lezer mee in een grondig onderzoek naar het leven en de erfenis van een van de meest controversiële figuren uit de Nederlandse muziekgeschiedenis. Willem Mengelberg, van 1895 tot 1945 chef-dirigent van het Concertgebouworkest, wordt algemeen beschouwd als een van de grootste dirigenten van zijn tijd. Zijn interpretaties van met name de werken van Gustav Mahler en Richard Strauss waren baanbrekend en brachten het Concertgebouworkest internationale faam. Toch kleeft er een duistere schaduw aan zijn nalatenschap: zijn houding ten opzichte van het naziregime en de Duitse bezetting van Nederland. Heemskerk duikt in archieven, brieven en getuigenissen om een genuanceerd beeld te schetsen van Mengelbergs keuzes en de gevolgen daarvan. Het boek onderzoekt niet alleen zijn artistieke prestaties, maar ook de politieke en morele dilemma's waarmee hij werd geconfronteerd. Mengelberg was geen lid van de NSB, maar hij trad wel op voor Duitse officieren en bleef tijdens de oorlog actief als dirigent. Na de bevrijding werd hij door de Ereraad voor de Muziek veroordeeld tot een tijdelijk beroepsverbod. Heemskerk plaatst deze gebeurtenissen in de context van de tijd en laat zien hoe de discussie over Mengelberg tot op de dag van vandaag voortduurt. Dit boek is een must-read voor iedereen die geïnteresseerd is in de complexe verwevenheid van kunst en politiek, en biedt een diepgaand inzicht in een periode waarin de grenzen tussen goed en kwaad vaak vervaagden.

Beschikbare exemplaren

€12.95
ALS NIEUW
Auteur Frederik Heemskerk
ISBN 9789089534903
Bindwijze Paperback
Tags Tweede Wereldoorlog collaboratie Concertgebouworkest Willem Mengelberg Frederik Heemskerk

Frederik Heemskerk heeft met 'Dossier Willem Mengelberg' een indrukwekkend en evenwichtig werk afgeleverd. Het boek is gebaseerd op uitgebreid bronnenonderzoek en biedt een gedetailleerde reconstructie van Mengelbergs carrière en de naoorlogse zuivering. Heemskerk slaagt erin om de lezer mee te nemen in de complexiteit van de situatie: Mengelberg was geen overtuigd nazi, maar zijn opportunisme en gebrek aan weerstand hebben hem duur komen te staan. De auteur laat zien hoe kunstenaars in oorlogstijd voor onmogelijke keuzes kunnen komen te staan. Sterk punt is de objectiviteit; Heemskerk veroordeelt niet, maar probeert te begrijpen. Soms echter verzandt het boek in details die voor de gemiddelde lezer minder interessant zijn, zoals uitgebreide citaten uit archiefstukken. Ook de chronologische structuur, hoewel logisch, leidt af en toe tot herhaling. Desondanks is het een waardevolle bijdrage aan de Nederlandse muziekgeschiedenis en een belangrijke casus voor wie nadenkt over de relatie tussen cultuur en politiek. De conclusie, waarin Heemskerk pleit voor een herwaardering van Mengelbergs artistieke nalatenschap zonder zijn fouten te verbloemen, is treffend. Een aanrader voor historici, muziekliefhebbers en iedereen die geïnteresseerd is in de moraliteit van kunst in tijden van crisis.

'Dossier Willem Mengelberg' van Frederik Heemskerk vertelt het verhaal van de beroemde dirigent Willem Mengelberg, die het Concertgebouworkest naar internationale hoogten leidde. Geboren in 1871 in Utrecht, studeerde Mengelberg in Keulen en werd al snel een van de meest gevraagde dirigenten van Europa. Zijn samenwerking met Gustav Mahler en zijn uitvoeringen van de symfonieën van Beethoven en Brahms werden legendarisch. Maar de opkomst van het nazisme in Duitsland en de Tweede Wereldoorlog veranderden alles. Mengelberg bleef in Nederland en dirigeerde tijdens de bezetting, ook voor Duitse instanties. Na de oorlog werd hij beschuldigd van collaboratie. De Ereraad voor de Muziek legde hem een beroepsverbod op van twee jaar, wat later werd teruggebracht tot een half jaar. Toch mocht hij na de oorlog nooit meer zijn oude positie bekleden. Het boek volgt zijn leven vanaf zijn hoogtijdagen tot aan zijn verbanning en eenzaam overlijden in 1951 in Zwitserland. Heemskerk onderzoekt de vraag in hoeverre Mengelberg schuldig was en of hij een kans had om anders te handelen. Het boek toont de grijze gebieden van de geschiedenis, waar kunst en politiek onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Het is een verhaal over ambitie, macht, lafheid en de onverbiddelijke nasleep van oorlog. Uiteindelijk roept het de vraag op hoe we vandaag de dag moeten omgaan met omstreden kunstenaars uit het verleden.