Wie maakt me los

In Wie maakt me los – verslag van een oorlogsdag beschrijft Eli Asser de dag voor de deportatie van een joods krankzinnigengesticht ergens in Nederland. Het is 20 januari 1943. Onder de patiënten en verplegers bevinden zich de twintigjarige Matthieu en Barend, schoolvrienden uit Amsterdam die in de verpleging zijn gegaan om aan de Duitse Arbeitseinsatz te ontkomen. Samen met hun vriendinnen Judith en Rosa staan zij voor een onmogelijke keuze: meegaan met het gesticht of proberen te ontsnappen.

Asser baseerde dit verhaal op zijn eigen ervaringen als leerlingverpleger in de joods-psychiatrische inrichting Het Apeldoornsche Bosch. In de nacht van 20 op 21 januari 1943 vluchtte hij met zijn vriendin en latere echtgenote Eefje Croiset. De roman die hij hierover schreef, bijna zestig jaar later, wijkt af van de rest van zijn oeuvre, maar de toon van de comedyschrijver blijft herkenbaar. Het boek schetst een oorlogstijdsbeeld waarin waanzin en werkelijkheid in elkaar vervloeien.

Voor wie: Voor lezers van literaire romans en verhalen over de Tweede Wereldoorlog en de Joodse geschiedenis.