Leids heelal

In Leids heelal – het Loterijspel (1596) van Jan van Hout onderzoekt J. Koppenol het belangrijkste literaire werk van Jan van Hout (1542-1609), stadssecretaris van Leiden, held tijdens het beleg en dichter. Van Hout schreef het toneelstuk om propaganda te maken voor een grote liefdadigheidsloterij, bedoeld om het leegstaande St. Cæciliaklooster tot pest- en dolhuis te verbouwen. Daarmee wilde hij bijdragen aan de oplossing van het armenprobleem waarmee Leiden al jaren kampte.

In het spel spint Calleken, een vlotgebekte Vlaams-Leidse spinster, aan de stadspoort wanneer ze wordt aangesproken door een berooide boer en een onfortuinlijke zeeman. Later melden zich ook een failliete rechtsgeleerde en een wanhopige alchemist. Calleken troont het viertal mee Leiden in, op zoek naar hulp. Het stuk bevat cabareteske grappen en vele literaire verwijzingen die Van Hout tonen als een belangrijk vertegenwoordiger van de literaire Renaissance in Holland.

Deze studie voert de lezer via het Loterijspel, waarvan een nieuwe editie is opgenomen, door de straten en steegjes van Leiden en langs Van Houts opvattingen over armoede, politiek en goed bestuur. Het spel werd gespeeld op 27 mei 1596, vlak voor de sluiting van de inlegtermijn van de loterij.

Voor wie: Voor lezers met interesse in de literatuur en cultuurgeschiedenis van de Renaissance in Holland, in het bijzonder in Leiden en het werk van Jan van Hout.