In een adem

In een adem van Andre Aaldering is een roman die je letterlijk in één adem uitleest, maar die je daarna nog dagenlang bezighoudt. De auteur heeft een trefzekere pen en weet een broeierige sfeer op te roepen die doet denken aan de betere psychologische thrillers, zonder de literaire finesse te verliezen. De grootste kracht van het boek is de karaktertekening: de hoofdpersoon is geen held, maar een complex en soms onsympathiek figuur die je toch blijft volgen omdat zijn worsteling zo invoelbaar is. Aaldering schuwt de duistere kanten van de menselijke geest niet, maar doet dat met een compassie die nooit sentimenteel wordt.

De structuur van de roman is opvallend. Het verhaal springt heen en weer in de tijd, wat in eerste instantie verwarrend kan werken, maar gaandeweg wordt duidelijk dat deze fragmentarische vertelwijze perfect past bij de innerlijke chaos van de personages. De schrijfstijl is beeldend en ritmisch, met zinnen die soms poëtisch aandoen en dan weer nuchter en direct zijn. De dialogen zijn scherp en geloofwaardig, al hadden sommige bijfiguren wat meer diepgang mogen krijgen. Met name de antagonist blijft wat vlak, waardoor de confrontatie aan het einde iets aan impact verliest.

Wat betreft de zwakke punten: de middelste sectie van het boek kent een dip in tempo, waarin de plot even stil lijkt te staan en de auteur te veel tijd besteedt aan beschrijvende passages. Ook zijn bepaalde metaforen wat clichématig, zoals de regen die staat voor verdriet en de spiegel die voor zelfreflectie staat. Dit zijn echter kleine smetjes op een verder indrukwekkend geheel. De thematiek van verlies en identiteit is universeel en wordt op een frisse manier benaderd, zonder moraliserend te worden. De lezer wordt uitgedaagd om zelf na te denken over de keuzes van de personages en de consequenties daarvan.

Al met al is In een adem een aanwinst voor de Nederlandse literatuur. Het is een boek dat je niet snel zult vergeten en dat je aan het denken zet over je eigen leven en de verhalen die je jezelf vertelt. Andre Aaldering bewijst hiermee een vaardig verteller te zijn die zowel intellectueel als emotioneel weet te raken. Voor wie houdt van literatuur die je bij de lurven grijpt en niet meer loslaat, is dit een absolute must-read. Vier sterren.

In een adem vertelt het verhaal van een naamloze hoofdpersoon die na een traumatische gebeurtenis – het verlies van een dierbare – terugkeert naar de plek waar hij opgroeide. Daar wordt hij geconfronteerd met de demonen uit zijn verleden en moet hij zich verhouden tot zijn familie, die hij jarenlang heeft gemeden. De roman begint op het moment dat hij aankomt in het dorp, waar alles ogenschijnlijk hetzelfde is gebleven maar de onderhuidse spanningen voelbaar zijn. Al snel blijkt dat zijn terugkeer niet alleen voor hemzelf ingrijpend is, maar ook voor de mensen die hij achterliet.

Het verhaal ontvouwt zich in een reeks flashbacks die langzaam onthullen wat er precies is gebeurd. We zien hoe de hoofdpersoon als kind worstelde met een afwezige vader en een moeder die haar eigen problemen had. Hij vluchtte in boeken en dromen, maar werd telkens teruggeworpen op de harde realiteit. Op jonge leeftijd sloot hij een intense vriendschap met een meisje, Lotte, die net als hij een buitenbeentje was. Hun band wordt gaandeweg steeds inniger, maar ook gecompliceerder. Een noodlottige gebeurtenis tijdens hun tienerjaren zorgt voor een breuk die nooit meer te lijmen lijkt.

Terug in het heden probeert de hoofdpersoon de waarheid onder ogen te zien. Hij bezoekt zijn oude school, het huis van zijn overleden ouders en de plek waar het drama zich afspeelde. Langzaam maar zeker wordt duidelijk dat zijn herinneringen niet betrouwbaar zijn en dat hij zelf een grotere rol heeft gespeeld in de tragedie dan hij wil toegeven. De confrontatie met Lotte, die inmiddels een ander leven leidt, is het hart van het boek. Wat volgt is een pijnlijke maar noodzakelijke afrekening met het verleden.

Uiteindelijk is In een adem een verhaal over vergeving – niet in de laatste plaats van jezelf. De hoofdpersoon leert dat je het verleden niet kunt veranderen, maar wel kunt kiezen hoe je ermee verder leeft. De roman eindigt met een sprankje hoop, maar zonder valse beloftes. Het is een ontroerend en tegelijkertijd confronterend boek dat de lezer achterlaat met de vraag: hoe zou ik zelf hebben gehandeld?