2 Hitler

'2 Hitler' van Fest is een meesterwerk van biografische geschiedschrijving. Het boek is uiterst gedetailleerd en biedt een schat aan informatie over Hitlers leven en de context van zijn daden. Fest slaagt erin om complexe historische processen helder en meeslepend te presenteren, zonder te vervallen in simplificaties. Een van de sterke punten is de evenwichtige benadering: Fest veroordeelt Hitler scherp, maar probeert ook de omstandigheden te verklaren die zijn opkomst mogelijk maakten. De analyse van Hitlers psychologie is bijzonder indrukwekkend, maar soms speculatief. Een zwak punt is dat het boek vooral gericht is op Hitler zelf en minder op de bredere maatschappelijke structuren van nazi-Duitsland. Daardoor kan de indruk ontstaan dat de geschiedenis vooral door één persoon werd bepaald, terwijl ook institutionele factoren een rol speelden. Daarnaast is de schrijfstijl af en toe wat academisch, wat minder geoefende lezers kan afschrikken. Toch is dit een onmisbaar werk voor wie zich serieus wil verdiepen in de opkomst van het nazisme. Het boek is goed gedocumenteerd met voetnoten en verwijzingen, en biedt een uitgebreide bibliografie. Ondanks de zware onderwerpen leest het boek vlot, mede door Fests vermogen om spanning op te bouwen. Ik beveel dit boek ten zeerste aan, maar met de kanttekening dat het door de lengte en dichtheid niet geschikt is voor een oppervlakkige kennismaking. Voor de serieuze lezer is het echter een schatkamer aan inzichten.

'2 Hitler' van Fest volgt het leven van Adolf Hitler van zijn geboorte in Braunau am Inn in 1889 tot zijn zelfmoord in Berlijn in 1945. Het begint met zijn jeugd in een streng katholiek gezin en zijn vroege interesse in kunst, die uitmondde in een mislukte toelating tot de Weense kunstacademie. Na een periode van zwerven en armoede in Wenen, waar hij zijn antisemitische en nationalistische ideeën ontwikkelde, meldde hij zich bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog als vrijwilliger voor het Duitse leger. Na de oorlog bleef hij in het leger en werd hij informant voor de politiek, wat hem in contact bracht met de Duitse Arbeiderspartij, de voorloper van de NSDAP. Fest beschrijft hoe Hitler al snel de leider van de partij werd en zijn retorische gaven gebruikte om een aanhang te verwerven. Na de mislukte Bierkellerputsch in 1923 werd hij gevangengezet, waar hij 'Mein Kampf' schreef. Na zijn vrijlating herbouwde hij de partij, gebruikmakend van de economische crisis en de ontevredenheid over de Weimarrepubliek. In 1933 werd hij rijkskanselier en begon hij met de Gleichschaltung, de nazificatie van alle maatschappelijke instituten. Fest behandelt de binnenlandse en buitenlandse successen van Hitler, zoals de herbewapening en de annexatie van Oostenrijk, maar ook de gruweldaden zoals de Kristallnacht en de systematische vervolging van Joden. De Tweede Wereldoorlog wordt beschreven van de Blitzkrieg-overwinningen tot de nederlaag bij Stalingrad en de uiteindelijke ondergang van het Derde Rijk. Het boek eindigt met Hitlers laatste dagen in de Führerbunker, zijn huwelijk met Eva Braun en zijn zelfmoord. Fest sluit af met een reflectie op Hitlers nalatenschap en de lessen voor de toekomst.