Nederlands rijmwoordenboek

Het Nederlands rijmwoordenboek van Jaap Bakker is een gedegen werk dat zijn weg weet te vinden in de wereld van de Nederlandstalige rijmkunst. Als recensent heb ik het boek uitgebreid getest en kan stellen dat het een waardevolle aanvulling is op de boekenkast van elke taalprofessional. Een sterk punt is de uitgebreide verzameling rijmwoorden, die verder gaat dan de standaardrijmpjes. Bakker heeft oog voor regionale varianten en verouderde woorden, wat het boek een rijke textuur geeft. De klemtoonaanduidingen zijn bijzonder nuttig, vooral voor wie niet alle woorden even goed kent. De inleidende hoofdstukken over rijmtechniek zijn beknopt maar helder, en bieden een goede opfrissing van de basisbegrippen.

Toch zijn er ook zwakke punten. De ordening is soms wat inconsistent: waar het ene lemma uitgebreid wordt behandeld, blijft een ander wat summier. Ook ontbreekt een index op rijmklank, waardoor je niet direct op eindklank kunt zoeken. De lay-out is functioneel maar wat saai; meer visuele accentuering zou de bruikbaarheid ten goede komen. Verder is de prijs aan de hoge kant voor een paperback, al rechtvaardigt de omvang dat enigszins. De digitale versie, die apart verkrijgbaar is, biedt handige zoekfuncties, maar het boek zelf mist een cd-rom of online toegang.

Al met al is dit woordenboek een solide keuze voor wie serieus met rijm bezig is. Het is niet perfect, maar de tekortkomingen wegen niet op tegen de enorme bruikbaarheid. Voor dichters en liedjesschrijvers is het een betrouwbare metgezel. Ik geef het boek vier sterren: het verdient een prominente plek in de boekenkast, maar laat nog ruimte voor verbetering in een volgende editie.

Het Nederlands rijmwoordenboek van Jaap Bakker is een omvangrijk naslagwerk dat de Nederlandse taalgebruiker ondersteunt bij het vinden van rijmwoorden. Het boek begint met een algemene inleiding over rijm en verslehre, waarin de auteur uitlegt wat rijm is en welke soorten er bestaan, zoals eindrijm, binnenrijm, alliteratie en assonantie. Vervolgens presenteert hij een alfabetisch geordende lijst van trefwoorden, elk voorzien van een scala aan rijmopties. De trefwoorden variëren van eenlettergrepige woorden zoals 'huis' en 'muis' tot meerlettergrepige woorden als 'verantwoordelijkheid' en 'mogelijkheid'. Bij elk trefwoord geeft Bakker niet alleen directe rijmparen, maar ook verwante woorden die op dezelfde klank eindigen. Hij maakt onderscheid tussen mannelijk rijm (klemtoon op de laatste lettergreep) en vrouwelijk rijm (klemtoon op de voorlaatste lettergreep), en hij markeert de klemtoon met accenten.

Daarnaast bevat het boek aparte secties voor specifieke rijmvormen, zoals gebroken rijm en rijm met leenwoorden. De auteur besteedt ook aandacht aan het rijmen in dialecten en aan verouderde woorden die in de poëzie nog steeds gebruikt worden. Het boek is meer dan een lijst: het is een handleiding die de gebruiker leert om creatief met rijm om te gaan. De structuur is helder, met een uitgebreide inhoudsopgave en kruisverwijzingen. De tekst is geschreven in toegankelijk Nederlands, zonder overdreven jargon. De vele voorbeelden uit de Nederlandse literatuur en popmuziek illustreren het belang van rijm in verschillende contexten. Het boek besluit met een register op eindklank, hoewel dat niet volledig is. Al met al biedt dit woordenboek een complete kijk op de rijmkunst en is het een onmisbare tool voor elke taalvirtuoos.