Rainer Maria Rilke Zijn Leven En Werk

Leppmanns biografie is een schitterende prestatie: hij slaagt erin het complexe leven van Rilke inzichtelijk te maken zonder te vereenvoudigen. Het boek blinkt uit in het schetsen van Rilkes innerlijke wereld en de externe invloeden die zijn poëzie vormden. De sterke punten zijn de uitgebreide context, de heldere analyse van Rilkes artistieke ontwikkeling, en het gebruik van primaire bronnen die de lezer dicht bij de dichter brengen. Minder geslaagd is de beperkte aandacht voor Rilkes latere jaren; de periode na de 'Duineser Elegien' wordt relatief snel behandeld. Ook had Leppmann dieper kunnen ingaan op de ontvangst van Rilkes werk in de 20e eeuw. Soms voelt de biografie wat chronologisch gedreven, met minder thematische verdieping. Toch wegen deze punten niet op tegen de kwaliteit van het geheel. Leppmanns schrijfstijl is vloeiend en meeslepend, en hij vermijdt zowel hagiografie als sensatiezucht. De vertaling is adequaat, al blijven enkele Duitse termen onvertaald, wat voor een Nederlands publiek storend kan zijn. Al met al is dit een zeer aanbevelenswaardig boek voor literatuurliefhebbers en studenten. Het biedt een complete, invoelbare kennismaking met Rilke en zijn werk, en nodigt uit tot herlezing van zijn poëzie.

Het boek begint met Rilkes jeugd in Praag, waar hij opgroeit in een streng katholiek gezin. Zijn moeder voedt hem op als meisje na de dood van zijn zusje, wat zijn gevoelige aard versterkt. Na een mislukte militaire schoolopleiding volgt hij een gymnasium in Linz en later in Praag, waar hij zijn eerste gedichten publiceert. Rilke reist naar München, Berlijn, en vervolgens naar Italië, waar hij zijn liefde voor kunst en cultuur ontwikkelt. Een keerpunt is zijn ontmoeting met de beeldhouwer Auguste Rodin in Parijs, voor wie hij als secretaris werkt. Deze periode leert hem discipline en observatie, wat zijn poëzie verdiept. Rilke reist naar Rusland, waar hij Tolstoj ontmoet en wordt geraakt door de Russische spiritualiteit. Zijn omzwervingen brengen hem naar Duitsland, Oostenrijk, en Spanje. De Eerste Wereldoorlog dwingt hem terug naar Duitsland, waar hij legerdienst doet. Na de oorlog vestigt hij zich in Zwitserland, waar hij in het kasteel Muzot zijn meesterwerken 'Duineser Elegien' en 'Sonette an Orpheus' voltooit. Zijn gezondheid verslechtert; hij sterft in 1926 aan leukemie. Leppmann beschrijft ook Rilkes relaties met vrouwen, zoals Lou Andreas-Salomé, en zijn worsteling met roem en eenzaamheid. De biografie eindigt met een beschouwing van Rilkes nalatenschap en zijn invloed op de moderne poëzie.