Stoner

Stoner is een meeslepend en pijnlijk mooi boek dat je niet onberoerd laat. De kracht van de roman ligt in de eenvoudige maar diepgaande vertelwijze van John Williams. De schrijfstijl is helder en precies, zonder franje, wat perfect past bij het sobere leven van de hoofdpersoon. Het verhaal begint traag, maar naarmate je verder leest, word je steeds meer meegezogen in de wereld van William Stoner. Een van de sterke punten is de psychologische diepgang: Williams laat zien hoe kleine keuzes en externe omstandigheden een leven kunnen vormen. De personages zijn geloofwaardig en menselijk, met al hun gebreken. Het huwelijk van Stoner met Edith is bijvoorbeeld hartverscheurend en confronterend in zijn realisme. Ook de academische setting is overtuigend weergegeven, met de rivaliteit met professor Lomax als een van de hoogtepunten. Wat dit boek misschien minder toegankelijk maakt voor sommige lezers, is het ontbreken van grootschalige gebeurtenissen of actie; het leven van Stoner is alledaags, en de spanning zit in de kleine drama's. Toch is dat juist de kracht: het toont de schoonheid en het verdriet van een gewoon bestaan. De vertaling van Auke Leistra is vloeiend en behoudt de poëtische toon van het origineel. Al met al is Stoner een absolute aanrader voor wie houdt van literaire fictie met een filosofische inslag. Het is een boek dat je aan het denken zet over je eigen leven en keuzes, en dat nog lang na het lezen blijft nazinderen.

Stoner van John Williams volgt het leven van William Stoner, geboren op een boerderij in Missouri aan het einde van de negentiende eeuw. Zijn vader stuurt hem naar de universiteit van Missouri om landbouw te studeren, maar tijdens een verplicht literatuurvak ontdekt Stoner een passie voor de Engelse letterkunde. Hij besluit leraar te worden en wijdt zijn leven aan de academische wereld. Stoner trouwt met Edith Bostwick, een vrouw uit een gegoede familie, maar hun huwelijk wordt al snel een leeg omhulsel. Edith is emotioneel afstandelijk en hun relatie wordt gekenmerkt door onbegrip en wederzijdse teleurstelling. Ondanks de moeilijkheden thuis, vindt Stoner voldoening in zijn werk. Hij ontwikkelt een hechte band met zijn dochter Grace, maar Edith vervreemdt haar van hem. Later in zijn carrière krijgt Stoner een affaire met Katherine Driscoll, een jonge docent, die hem de liefde en intellectuele verbondenheid geeft die hij mist. Deze relatie wordt echter verwoest door roddels en de jaloezie van collega's, met name professor Lomax. Uiteindelijk keert Stoner terug naar eenzaamheid en wijdt hij zich aan zijn studie. Zijn leven eindigt in stilte, met een bescheiden erfenis van een paar boeken en herinneringen. De roman is een intiem portret van een man die ondanks tegenslagen trouw blijft aan zijn idealen en de schoonheid vindt in de eenvoud van het bestaan.