Portnoy s klacht - Roth

Philip Roths 'Portnoy's klacht' is een meedogenloos eerlijke en vaak hilarische roman die de grenzen van literatuur en fatsoen opzoekt. Het sterke punt van dit boek is ongetwijfeld Roths onnavolgbare stem: de monoloog van Portnoy is energiek, rauw en onvergetelijk. De manier waarop Roth de innerlijke strijd van zijn protagonist weergeeft, van zijn onbedwingbare seksuele driften tot zijn haat-liefdeverhouding met zijn joodse afkomst, is meesterlijk. De psychologische diepgang en de sociale kritiek op het Amerikaanse jodendom zijn scherp en inzichtelijk. Toch kan het boek voor sommige lezers overweldigend zijn: de expliciete seksuele inhoud en de eindeloze stroom van zelfbeklag kunnen vermoeiend werken. Ook is het personage van Portnoy soms zo onsympathiek dat het moeilijk is om met hem mee te leven. Daarnaast is de structuur van het verhaal, een lange therapiesessie, weliswaar origineel maar ook repetitief. Desondanks blijft 'Portnoy's klacht' een belangrijk en invloedrijk werk dat de literaire wereld heeft veranderd. Het is een boek dat je niet onberoerd laat, of je het nu bewondert of verafschuwt. Voor liefhebbers van psychologische romans en zwarte humor is dit een absolute must-read.

Alexander Portnoy, een 33-jarige joodse man uit Newark, New Jersey, vertelt in een monoloog aan zijn psychoanalyticus Dr. Spielvogel over zijn leven en zijn obsessies. Hij begint met zijn jeugd, waarin hij opgroeit met een overbezorgde en dominante moeder, Sophie, en een zwijgzame vader, Jack. Al op jonge leeftijd ontwikkelt Portnoy een intense seksuele drang, die leidt tot schaamte en schuldgevoelens door zijn joodse opvoeding. Hij masturbeert excessief, wat hem een diep gevoel van zonde bezorgt. Zijn relaties met vrouwen worden gekenmerkt door een zoektocht naar de ideale 'shiksa' (niet-joodse vrouw), die hij tegelijkertijd verafgoodt en minacht. Zo heeft hij een langdurige relatie met de onafhankelijke en seksueel vrijzinnige Mary Jane Reed, bijgenaamd 'The Monkey', maar hij kan zich niet volledig aan haar binden. Portnoy probeert zijn seksuele driften te onderdrukken door een carrière als assistent-commissaris van de New York City Commission on Human Rights, maar zijn privéleven blijft chaotisch. Zijn reis naar Israël, waar hij hoopt een diepere spirituele verbinding te vinden, eindigt in een mislukking en een seksuele ontmoeting met een Israëlische vrouw die hem afwijst. Uiteindelijk keert hij terug naar zijn therapeut, zonder dat zijn problemen zijn opgelost. Het boek eindigt met Dr. Spielvogels beroemde woorden: 'Zo (hebben we dan eindelijk het begin gemaakt).'