Gejaagd door de wind

Gejaagd door de wind is een roman die je niet snel vergeet. De sterke punten zijn talloos: de levendige en complexe personages, de meeslepende plot en de historische nauwkeurigheid. Scarlett O'Hara is een van de meest memorabele vrouwelijke personages uit de literatuur: egoïstisch, maar ook moedig en veerkrachtig. Rhett Butler is de perfecte tegenpool: charmant, cynisch en gevaarlijk aantrekkelijk. Hun dynamiek houdt het verhaal spannend. De beschrijvingen van het Zuiden tijdens de Burgeroorlog zijn adembenemend en geven een goed beeld van de harde realiteit van die tijd. Mitchell weet de lezer emotioneel te betrekken bij de personages, zelfs als ze fouten maken. Toch zijn er ook zwakke punten. Het boek is erg lang en sommige delen, vooral de uitgebreide beschrijvingen van de oorlog, kunnen traag aanvoelen. Daarnaast zijn de raciale stereotypen en het verheerlijken van het Zuiden vanuit hedendaags perspectief problematisch en kunnen ze bij sommige lezers weerstand oproepen. De vertaling in het Nederlands is over het algemeen goed, maar af en toe wat stijfjes. Desondanks overheerst de bewondering voor Mitchells vertelkunst. De thema's van overleving, liefde en verlies zijn universeel en tijdloos. De climax en de beroemde laatste zin blijven je bij. Al met al is Gejaagd door de wind een boek dat je gelezen moet hebben, maar met een kritische blik. Het is een product van zijn tijd, maar de kern van het verhaal blijft krachtig. Een aanrader voor liefhebbers van klassiekers, al is het geen licht leesvoer.

Gejaagd door de wind speelt zich af in het Amerikaanse Zuiden voor, tijdens en na de Burgeroorlog. Scarlett O'Hara, de oudste dochter van een welvarende plantage-eigenaar, is gewend om alles te krijgen wat ze wil. Ze is echter diepbedroefd wanneer Ashley Wilkes, op wie ze verliefd is, aankondigt te trouwen met zijn nicht Melanie Hamilton. In een poging Ashley jaloers te maken, trouwt Scarlett met Melanie's broer Charles, die kort daarna sterft. De oorlog breekt uit en Scarlett vlucht naar Atlanta, waar ze als verpleegster werkt. Na de oorlog keert ze terug naar Tara, de plantage die zwaar getroffen is. Om de plantage te redden, trouwt ze met Frank Kennedy, de verloofde van haar zus, en later met de avontuurlijke Rhett Butler. Rhett is een smokkelaar en opportunist die Scarlett doorziet en van haar houdt, maar hun huwelijk is stormachtig. Scarlett blijft echter hopen op Ashley, totdat ze beseft dat ze hem heeft geïdealiseerd. Rhett verlaat haar uiteindelijk, en Scarlett blijft alleen achter met de vastberadenheid om Tara en zichzelf te redden. Het verhaal eindigt met haar beroemde woorden: 'Morgen is er weer een dag.' De roman schetst een levendig beeld van de ondergang van de zuidelijke aristocratie en de opkomst van een nieuwe orde, met Scarlett als onvergetelijke hoofdpersoon.