Hoe groen was mijn dal. - Richard Llewellyn.

Hoe groen was mijn dal wordt algemeen beschouwd als een meesterwerk van de twintigste-eeuwse literatuur. De kracht van het boek ligt in de levendige en empathische manier waarop Richard Llewellyn het leven in een Welshe mijnwerkersgemeenschap beschrijft. De personages, vooral Huw en zijn familie, zijn diep uitgewerkt en voelen als echte mensen. De dialogen in het Welshe dialect geven het verhaal een unieke sfeer en authenticiteit. De thema's van armoede, gemeenschapszin, verlies en hoop zijn universeel en blijven actueel. Een sterk punt is de poëtische stijl, die de schoonheid van het landschap weet te vangen ondanks de harde realiteit. Ook de historische context van de mijnindustrie en de sociale veranderingen is knap verweven met het persoonlijke verhaal. Toch zijn er ook zwakke punten. Sommige lezers vinden het verhaal traag op gang komen en de vele dialectpassages kunnen lastig zijn voor wie niet bekend is met het Welshe Engels. De vertaling naar het Nederlands heeft die uitdaging deels ondervangen, maar sommige uitdrukkingen voelen wat stroef aan. Ook de structuur is episodisch, wat de spanningsboog soms doet afzwakken. De rol van vrouwen is soms stereotiep, wat gezien de tijd waarin het geschreven is, begrijpelijk maar niet minder storend is. Desondanks overheerst bewondering voor de emotionele diepgang en de historische waarde. Het boek biedt een onvergetelijke leeservaring en een inkijkje in een verdwenen wereld. Voor liefhebbers van klassiekers en streekromans is het een absolute aanrader. Deze editie is goed verzorgd en de vertaling is over het algemeen vloeiend. Kortom, een boek dat je bijblijft, met kleine minpunten die de grote kwaliteit niet overschaduwen.

De roman speelt zich af in het Welshe dorp Gilfach Goch aan het begin van de twintigste eeuw. Hoofdpersoon is Huw Morgan, de jongste van een groot gezin. Zijn vader en oudere broers werken in de kolenmijn, net als bijna alle mannen in het dorp. Huw groeit op in een tijd van grote sociale en economische veranderingen. Het verhaal volgt zijn kinderjaren, waarin hij de mijnen leert kennen en de hardheid van het bestaan. Hij verliest verschillende dierbaren, waaronder zijn ouders en broers, door mijnongelukken en ziektes. De familiebanden zijn sterk, maar de armoede eist zijn tol. Huw ontwikkelt een hechte band met zijn zus Bronwen, die een moederfiguur voor hem wordt. Hij gaat naar school en leert lezen en schrijven, wat hem een breder perspectief geeft. De komst van de industrialisatie en de Eerste Wereldoorlog veranderen het dorp ingrijpend. Huw ziet hoe de groene vallei langzaam wordt vervuild door de mijnen. Uiteindelijk verlaat hij het dorp om een nieuw leven te beginnen, maar de herinneringen aan zijn jeugd en de groene vallei blijven hem achtervolgen. Het verhaal eindigt met een gevoel van verlies en verlangen naar een onschuldig verleden. De titel verwijst naar de groene vallei van zijn jeugd, die symbool staat voor het paradijs dat verloren is gegaan. Llewellyn schetst een indringend portret van een gemeenschap in transitie, met alle hoop, dromen en tragedies die daarbij horen. Het is een verhaal dat je meeneemt naar een vervlogen tijd en je laat nadenken over de prijs van vooruitgang.